Quá trình phát triển của Empirics.net, người anh của Saga đã ghi nhận những bài viết, những thảo luận có thể coi là chắt lọc những tinh chất quý nhất, đáng đọc nhất của học thuật. Tôi xin đưa lại một chuỗi bài về "Tổng quát hóa lịch sử tư tưởng kinh tế" đã có từ lâu tại Empirics.

————————————————

log_phantasy

Xin chào,

Tôi đang học toán kinh tế với trọng tâm là kinh tế định lượng  và các phương pháp số. Nhưng tôi rất thích được tìm hiểu về lịch sử các tư tưởng triết lý kinh tế của các nhà khoa học kinh tế lớn xưa và nay.

Nay tôi nảy ý định muốn tìm hiểu về cội nguồn lịch sử kinh tế và tìm cách tổng quát hoá sơ lược để có một cái nhìn bao quát về những ý tưởng của những người đi trước. Tôi mong có các bạn hướng dẫn giùm.

Tôi định lên kế hoạch như sau:

1. Mục đích: Tư tưởng kinh tế của các nhân vật quan trọng trong các thế kỷ trước.

2. Khuôn khổ: Lịch sử tư tưởng kinh tế của các thế kỷ 18, 19, 20 (tại Âu Châu)

Các nhân vật lớn của từng thế kỷ:

Thế kỷ 18: Adam Smith, Ricardo, …
Thế kỷ 19: Karl Marx, John Stuart Mill, Alfred Marshall,…
Thế kỷ 20: Keynes, Schumpeter, Friedman, Lucas,…
(Có thể nêu lên sự hình thành những trường phái kinh tế mà họ tạo ra, nếu cần.)

3. Nội dung và phương pháp:
Tìm hiểu sơ lược về tiểu sử của từng nhân vật nêu trên.
Đọc tác phẩm gốc, hoặc văn luận tóm tắt về họ và sau đó tự tóm tắt
lại cho mình và mọi người những ý tưởng chính đã đọc.

4. Mức độ chuyên sâu:

Cấp độ thạc sỹ (Master’s): Đi tìm thông tin liên quan đến vấn đề ở trên và bình luận
quan điểm của mình.

Cấp độ tiến sỹ (Ph.D.): Thời gian và sự kiện của những khủng hoảng kinh tế trong
từng thế kỷ. Và so sách sự xuất hiện của những tư tưởng của các nhân vật đã, (hoặc không), có liên quan đến những khủng hoảng đó như thế nào. Ví dụ: Khủng khoảng kinh tế năm 1929 và sự xuất hiện của tư tưởng Keynes với quyển sách nổi tiếng năm 1936. (Xin lỗi tôi quên mất tên quyển sách.)

Tôi nghĩ rằng làm như thế này có thể cho tất cả mọi người một khái niệm cụ thể về nghành kinh tế nói chung, và là nền tảng cho các chuyên nghành kinh tế, kể cả toán kinh tế, vì khi mà tôi lập nên một mô hình kinh tế để phản ánh những dự kiện xã hội, tôi muốn biết tại sao tôi làm như thế và ảnh hưởng của mô hình đó sẽ xảy ra như thế nào đến xã hội.

Tôi không biết rằng có thể thực hiện được dự án này không, rất mong các bạn cho ý kiến.

Thành viên F2A

Tôi là một sinh viên phải chịu đựng rất nhiều bởi cách tiếp cận này khi mới bước chân ướt chân ráo vào đại học. Như bác NgoCa nói, là thấy "rừng mà không thấy cây," và ngược lại. Đúng ra khi ở đại học tôi có cảm giác như môn "Lịch sử các học thuyết kinh tế" là môn lịch sử.

Tại sao? Tôi cho rằng cách tiếp cận lịch sử nên dành cho những sinh viên mà có kiến thức vững về kinh tế học rồi (cái này ở bậc ĐH năm thứ hai thì chưa thể có được). Nếu không có cái nền kiên thức đó thì người học sẽ bị lẫn lộn trong vô vàn các khái niệm, đầu mối tư duy, thuật ngữ của các nhà lý thuyết gia kinh tế. Ở Việt Nam chúng ta hay dùng cách tiếp cận này để nhập môn một khoa học nào đó, phần vì truyền thống Á đông có gốc có nguồn, phần vì chúng ta không được cập nhât thông tin mới. Tôi lấy ví dụ như bộ môn tin học trong nhà trường, người ta vẫn bắt đầu dạy học sinh về hệ nhị phân, DOS, sau đó mới lên Windows. Tôi chưa chạy một hồi qui nào về hậu quả của việc làm này, nhưng bằng phương pháp định tính, ta có thể kết luận là các em học sinh vô cùng chán nản vì ở nhà ngồi vào máy tính là Windows rồi. Tôi nghĩ rằng, khi các em đã giỏi về Windows rồi, những em nào thích nghiên cứu thêm về khoa học máy tính thì khéo chỉ ra cửa hàng sách mua một quyển về DOS, hệ nhị phân, đọc vài ngày là hiểu được cái triết lý của nó luôn.

Tất nhiên, tôi không có ý bảo rằng chúng ta muốn nghiên cứu toán học thì nhảy vào tích phân, ma trận rồi mới quay ngược lại cộng trừ nhân chia; muốn nghiên cứu vật lý thì nhảy vào công nghệ nano rồi mới quay lại trọng lực (gravity). Suy nghĩ như thế này thì quá máy móc và không thể thực hiện được.

Bằng kinh nghiệm của bản thân, tôi đề nghị bác theo hướng tiếp cận khác. Nếu bác có nền kiến thức vững rồi thì không nói làm gi, bác đi theo cách nào cũng được. Tôi chỉ muốn khuyến cáo cho những sinh viên nhập môn thôi.

Tôi chia các tư tưởng kinh tế ra làm hai trường pháichính, tương đối cập nhật (updated) hiện nay (như kiểu Windows chứ không phải là DOS): Tân tự do (Neoliberal) và trường phái Keynes. Sau đó có thể xếp các trường phái khác vào một trong hai truờng phái này hoặc trung gian.

Với trường phái Tân tự do (Neoliberal), giả định căn bản là: thị trường có sức mạnh siêu việt; luận điểm chính là để thị trường điều khiển nền kinh tế; các học giả theo trường phái Tân tự do (ai theo Neoliberals?): IMF, WB, WTO… Milton Friedman, Deepak Lal, Krueger….

Với trường phái Keynes (Keynesian), giả định căn bản là: chính phủ có sức mạnh siêu việt; luận điểm chính là chính phủ nên kiểm soát nền kinh tế; những người theo trường phái Keynes có (who are the Keynesians): UNCTAD, UNICEF, UNDP, Phong trào không liên kết… Raul Prebích, Hans Singer, Paul Streten…

Rất dễ tiếp cận theo hướng này vì hai trường phái trên gần như đối lập nhau từ giả định, lập luận đến kết luận. Và cũng vì chúng đối lập nhau nên các truờng phái khác có thể xếp vào một trong hai truờng phái này hoặc ở trung gian. Ví dụ, có thể xêp  trường phá thể chế (institutionalists), trường phái Áo (Austrians)… vào Tân tự do (Neoliberals), hoặc trường phái cấu trúc (structuralists) phụ thuộc vào trường phái Keynes (Keynesian).

Giả sử có một câu hỏi đặt ra là tại sao có khủng hoảng, Tân tự do (Neoliberal) trả lời vì sự can thiệp của chính phủ, trường phái Keynes (Keynesian) trả lời vì thị trường bị méo mó, còn Karl Marx trả lời: chu kỳ kinh doanh (hay khủng hoảng có chu kỳ – VQH).

Bây giờ chúng ta quay trở lại các học giả mà bác đã nêu nhé. Bác đã thấy Adam Smith, David Ricardo, Milton Friedman… nằm ở đâu chưa? Nếu thấy rồi, bác đã biết một nửa những gì trong lý thuyết của họ. Ví dụ người ta nói Paul Krugman là "gã tồi theo trường phái Keynes" thì trong tác phẩm của ông này thể nào cũng có chuyện thất bại của thị trường (hoặc sự trục trặc) và dính líu một chút gì đó của Tân cổ điển (neoclassical)…. Muốn biết chi tiết hơn, bác tìm kiếm trong google, chắc chỉ hai giờ cho một lý thuyết thôi là đủ hiểu.

Qua hết tất cả các bước trên, chúng ta mới bắt đầu tiếp cận theo lịch sử. Lúc đó đắp thêm cho lý thuyết tất cả các bối cảnh lịch sử ra đời của nó, chúng ta sẽ có câu trả lời về nguồn gốc của các lý thuyết đó. Adam Smith, David Ricardo xuất hiện cùng với sự xuất hiện của thương mại tự do, công nghiệp hóa (free-trade, laissez-faire) ở Anh thế kỷ 18 nhỉ? Còn Keynes thì trong giai đoạn Đại Suy thoái (Great Depression) 1929-1933 đúng không?

Tôi xin gợi ý các nhập môn như các phương án thay thế của cách tiếp cận lịch sử, may ra có thể giúp gì được. Vì thời gian có hạn nên chưa soát lỗi được. Mong các bác cho ý kiến.

(còn nữa)

saga.vn

 

0 Comments

You can be the first one to leave a comment.

Leave a Comment

 




 
*